Karar Metni

MAHKEMESİ :Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI :2024/24 Esas, 2024/106 Karar
İLK DERECE MAHKEMESİ :Kurtalan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI :2017/583 E., 2021/381 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin maliki/kiracısı oldukları Kurtalan İlçesinde bulunan muhtelif taşınmazların Tarım Sigortaları Havuz İşletmeleri A.Ş. Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Poliçesi ile sigortalı olduğunu, 14.04.2017 ve 16.04.2017 tarihlerinde meydana gelen dolu yağışlarının sigortalı taşınmazlarda bulunan ve çiçeklenme evresinde olan fıstık ve diğer meyve ağaçlarının döllenmesini engellediği gibi çiçeklerinin de büyük zarar gördüğünü, ayrıca 17.05.2017 tarihinde meydana gelen 3. dolu yağışı nedeniyle ağaçların %95 oranında zarar görerek meyve veremez hale geldiğini, tüm taleplere rağmen ancak 11.08.2017 tarihinde ekspertiz tarafından yapılan hasar tespitinin ise gerçek zararı tespit etmediğini, müvekkilleri ile sigorta şirketi arasında imzalanan poliçelerde dolu hasarının teminat kapsamında olduğu gibi her poliçede kaç adet ağacın sigortalandığının, ağaçların yaşı, alanı, toplam miktarı, ürün birim fiyatı ve her ağacın veriminin belirtildiğini, Kurtalan Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/14 Değişik İş sayılı delil tespit dosyasında alınan bilirkişi raporu ile ürün zararının %65 olarak hesaplandığını ve bu bilirkişi raporuna da itiraz ettiklerini, Batman Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2016/21713 sayılı soruşturma dosyasında alınan bilirkişi raporuna göre de meydana gelen zararın %90’ın üzerinde olduğunu, buna rağmen davalı tarafından müvekkillerine ödeme yapılmadığını ileri sürerek her bir müvekkili için ayrı ayrı şimdilik 1.000,00’er TL’nin 21.08.2017 tarihinden itibaren işleyecek reeskont oranında ticari temerrüt faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili dava dilekçesinde; dava konusu poliçelerde dain-i mürtehin kaydının bulunduğunu, davacının aktif husumet kaydı bulunmadığından öncelikle muvafakat alınması gerektiğini, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddini talep ettiklerini, dava değerinin tespit edilebilir nitelikte olup davacının davasını belirsiz alacak davası olarak açmasında hukuki yarar bulunmadığını, davacıların sigortalısı oldukları poliçelerin sigortalı beyanı ve Çiftçi Kayıt Sistemi kayıtları doğrultusunda ağaçların yaşı, verimi ve birim bedeli gösterilmek suretiyle tanzim edildiğini, poliçe primlerinin de bu değerler üzerinden tahakkuk ettirildiğini, davacılar …, …, …, … ve … tarafından 14.04.2017 tarihli dolu hasarı nedeniyle ihbarda bulunması üzerine 15-16.04.2017 tarihlerinde ziraat mühendisi eksperler tarafından yapılan incelemede hasar tespit edilemediğinden hasar dosyasının kapatıldığını, yine aynı davacıların 16.04.2017 tarihli dolu hasarı nedeniyle 18.04.2017 tarihinde ikinci hasar ihbarı üzerine yapılan 25.04.2017 tarihli ekspertiz incelemesinde de hasar tespit edilemediğinden hasar dosyasının kapatıldığını, tüm davacıların son olarak 07.05.2017 tarihinde dolu hasarı olduğu gerekçesiyle 12.05.2017 tarihinde hasar ihbarında bulunmaları üzerine 15.05.2017 tarihinde ziraat mühendisi eksperler tarafından 15.05.2017 tarihinde ön hasar tespit incelemesi ve 21.08.2017 tarihinde kesin hasar tespit incelemesi yapıldığını, Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Tarife ve Talimatları 2.2. maddesi uyarınca hasar tespit incelemelerinde öncelikle verim tespiti yapılması zorunlu olduğundan 21.08.2017 tarihli hasar tespit incelemesinde öncelikle gerçek verim tespiti yapıldığını, ağaç yaş farklılığı ve teminat dışı döllenme eksikliği nedeniyle gerçek verimin 2,31 kg/ağaç olduğunun belirlendiğini, daha sonra ihbar edilen dolu hasarına ilişkin yapılan incelemede ise 2,31 kg/ağaç üründe %15 dolu hasarı tespit edildiğini, döllenme eksikliğinin davacının iddia ettiği gibi dolu hasarının bir sonucu olmayıp, teminat dışı verim düşüklüğü olduğunu, buna göre yapılan hesaplamalar neticesinde tazminatların belirlendiğini, ancak davacıların prim borcu bulunması nedeniyle prim borçlarının tazminattan mahsup edildiğini ve prim borcunun hasar tazminatında yüksek olması nedeniyle davacılara ödenecek tazminat tutarının kalmadığını, davacının dayandığı tespit raporuna itiraz ettiklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve aldırılan bilirkişi raporuyla davaya konu taşınmazlarda bulunan fıstık ağaçlarında toprak yapısına bağlı olarak gelişim problemleri ve döllenme yetersizliği bulunduğunun, ekspertiz raporlarının gerçekçi olduğunun ve taşınmazlarda oluşan verim kaybının %15 olduğunun, sigorta sözleşmesinde öngörülen muafiyet indirimi yapıldıktan sonra yapılan hesaplamada davacının herhangi bir alacağı olmadığının, davalının prim alacağı olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu poliçelerde verim 8 kg/ağaç olarak gösterilmiş ise de, davacıların dolu hasarı gerekçesi ile yaptıkları ihbar üzerine davalı tarafından görevlendirilen ekspertizlerce yapılan incelemeler neticesinde gerçek verimin 2,31 kg/ağaç olarak belirlendiği, Mahkemece aldırılan bilirkişi heyet raporu ile 2,31 kg/ağaç verim miktarının gerçekçi olduğunun belirtildiği, tarife ve talimatlarda öngörüldüğü şekilde verim azalış zeyilnameleri düzenlenerek prim farklarının davacıların hesaplarına alacak olarak kaydedildiği, bilirkişilerce her bir davacı ve poliçe yönünden ayrı ayrı poliçe ve mevzuat hükümleri gözetilmek ve %10 muafiyet uygulanmak suretiyle belirlenen hasar bedelleri ile davacıların prim borçları gözetildiğinde davacıların alacaklarının bulunmadığı sonucuna varıldığı, bilirkişi heyet raporunun dosya kapsamına uygun olup denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğu gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.