Karar Metni

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/699 Esas, 2024/1156 Karar
HÜKÜM : Asıl dava ret, karşı dava ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2019/732 E., 2021/819 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı-karşı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 08.07.2025 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp
hazır bulunan davacı karşı davalı vekili Avukat … ve davalı karşı davacı vekili Avukat .. ….. dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR
I. DAVA
1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin taşıma işleri ile iştigal ettiğini, davalı …Ş. ile davalının Adana fabrikasından İsveç’e taşınacak yükleri ile ilgili olarak 25.01.2018 – 25.04.2018 tarihleri arasında 3 ayrı taşımaya ilişkin nakliye anlaşması yapıldığını, işbu sözleşmeler uyarınca 4 ayrı faturada tahakkuk ettirilen toplam 152.850,00 euro taşıma bedelinden kalan 80.000,00 euronun ödenmediğini, davalı yanın düzenlenen 4 adet faturaya itiraz etmeyip defterlerine işlediğini ileri sürerek, 80.000,00 euro bakiye alacağın dava tarihinden itibaren işletilecek kamu bankalarınca 1 yıl ve daha uzun vadeli euro mevduatına verilen %6 ve artan oranlarda euro faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Karşı davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin geç teslimden kaynaklı yurt dışı firmasına taraflarınca ödenen 72.000,00 euro gecikme cezası ile dava dışı alt taşıyıcıya ödenmek zorunda kalınan 8.000,00 euro olmak üzere, toplam 80.000,00 euronun davacıdan tahsiline, asıl davanın kısmen veya tamamen kabulü halinde, alacağın bu tutardan mahsup edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; asıl davada taraflar arasındaki sözleşme gereği taşınacak malzemenin en geç 11.02.2018, 12.02.2018 ve 14.02.2018 tarihlerinde müşteriye teslim edilmiş olmasının gerektiğini, müvekkilince imal edilen malzemenin süresi içinde yurt dışındaki şantiyeye teslim edilmesinin hayati önem taşıdığını, aksi halde yurt dışındaki alıcı ile müvekkili arasındaki sözleşmede ciddi gecikme cezasının öngörüldüğünü, bu nedenle davacı nakliye firmasından araçların konumu ve varış tarihleri ile ilgili düzenlik aralıklarla bilgi talep edildiğini, davacı tarafça 3 adet aracın Polonya’da olduğu bildirilmişse de, malların alıcıya ulaşmadığının öğrenildiğini, davacıya ihtarname gönderilerek durumun ciddiyetinin anlatıldığını, araçların Türkiye’den hiç ayrılmadığının, Kapıkule yakınlarında bir depoda bekletildiğinin anlaşıldığını, müvekkili şirketin oyalandığını, konuyu çözümleyebilmek için fiili taşıyıcı … Transport Uluslararası Taşımacılık İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile iletişime geçildiğinde, davacı firmanın sözü verilen ödemeyi yapmadığının, firmanın Türkiye’den çıkış öncesi 8.000,00 euro ve İsveç’e varıldığında 4.000,00 euro ödeme yapılmadan malzemelerin teslim edilmeyeceğinin öğrenildiğini, davacının sürenin geçmesine rağmen teslim için hiç çaba sarfetmemesi karşısında, ceza ve tazminatların büyümemesi için 26.02.2018 tarihinde … firmasına 8.000,00 euro ödendiğini, bu paranın davacı nam ve hesabına ödendiğinin davacıya bildirildiğini, davacıya 8.000,00 euro bedelli fatura düzenlenerek gönderildiğini, müvekkilinin çabaları sonucu üç aracın yola çıkmış ise de, bu defa araçların Bulgaristan’da terk edildiğini, Bulgaristan’da araçlara el konularak yola devam ettiğini, neticeten üç adet aracın bir buçuk aylık gecikme ile müşteriye teslim edildiğini, davacının ağır kusurlu olduğunu, müvekkilinin hem 72.000,00 euro tutarında gecikme cezası ödemek zorunda kaldığını hem de önemli bir müşterisini kaybettiğini, müvekkilinin 80.000,00 euro tutarındaki zararları için hapis hakkını kullanarak kalan tüm navlun bedelini eksizlik ödediğini, davacıya borcunun olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Karşı davada davalı vekili cevap dilekçesinde; tüm yükün alıcısına teslim edildiğini, alıcının herhangi bir hasar ya da gecikme ihbarında bulunmadığını, karşı davanın gecikme zararı ile ilgili olduğunu, ihbar olmadığı için gecikme cezası istenemeyeceğini, alıcının gecikme zararını ispatlamadığını, ayrıca gönderen yükleten davalı ile alıcı arasındaki CMR’ye aykırı anlaşmaların taşıyana karşı ileri sürülemeyeceğini, yükün teslimi ile birlikte yük üzerindeki tasarruf hakkının alıcıya geçtiğini, bu nedenle davalı karşı davacının husumet ehliyetinin de bulunmadığını, karşı davanın 8.000,00 euroluk kısmı için de alt taşerona tüm ödemelerin yapıldığını, davalının alt taşıyana yaptığı ödemeyi müvekkilinden istemesinin haksız olduğunu, yüklerin İsveç’e 3 ayrı sefer taşıma ile teslim edilmiş olup, ilk iki taşıma yönünden herhangi bir gecikme olmadığını, son partinin teslim tarihinin ise gönderen ve alıcı arasındaki anlaşmaya göre 30.03.2018 olarak belirlendiğini ve dosyadaki belgelere göre son tesliminde bu tarihten önce yapıldığını, dolayısıyla mal tesliminde gecikme olmadığını savunarak reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında sözleşme bedeline, ödemelere yönelik ihtilaf bulunmadığı, çözümü gereken hususun geç teslim bulunup bulunmadığı, buna bağlı olarak gecikme tazminatı talebinin haklı ve yerinde olup olmadığı ile alt yükleniciye ödendiği iddia edilen tutar olduğu; uyuşmazlığın üç araçla taşınan üç yükten kaynaklandığı; davacının … 19. Noterliğinin 30.03.2018 tarih ve 03427 yevmiye sayılı ihtarnamesini keşide ederek bu ihtarnamede “…alt taşıyan … Transport Ltd. Şti. eliyle yurt dışı edilen bu yükler hakkında alt taşıyan … Transport Ltd. Şti.’den temin edilen bilgiler taşıma süreci içinde derhal gecikmeden tarafınıza iletilmiş, alt taşıyan … Transport Ltd. Şti.’nin bu üç aracı Bulgaristan’da bırakması üzerine müvekkil şirket derhal duruma müdahale ederek araçları alarak DSV Şirketi eliyle nakliyeyi tamamlamış ve bu iki araçla taşınan yük 22.03.2018 son araçla taşınan yük ise 26.03.2018 günü alıcısına teslim edilmiştir.” denildiği, bu beyanla taşıma sırasında alt taşıyıcının kusuru bulunduğunun belirtildiği; ayrıca, davacı tarafından dava dışı … firmasına keşide edilen … 19. Noterliğinin 30.03.2018 tarih ve 03428 yevmiye sayılı ihtarnamede de açıkça alt taşıyıcının süresinde teslimi gerçekleştirmediğinin kabul olunduğu; davacı … Lojistik Depolama Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti. ile … Transport Uluslararası Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki 25.01.2018 tarihli nakliye sözleşmesi uyarınca, … firmasının araçları kasten hareket ettirmemesinden ve geç teslimden davacı … firmasının da sorumlu olduğu; taşımadan kaynaklanan uyuşmazlığa CMR Konvansiyonu hükümlerinin uygulanacağı, Sözleşme’nin 23. maddesine göre taşımacının sorumluluğunun sınırlandırıldığı, ancak Sözleşme’nin 29. madde hükmünde, taşımacının sınırsız sorumluluk hallerinin istisnai olarak sayıldığı, dosya kapsamından, bilirkişilerin tespitlerinden, alt taşıyıcının kasten yükü beklettiği, ücret talep ettiğinin saptandığı, bu nedenle davacı şirketin alt taşıyıcısı olan … şirketinin ücret talebi nedeniyle kasten yükü bekletmesi ve sonradan başka firma eliyle yükün teslimi olgusundan davacı şirketin müteselsilen kusurlu olduğu, bu durumda Konvansiyonun 23/5 maddesindeki sınırlı sorumluluk hükmünün uygulama alanı bulmayacağı, 29. madde hükmünün uygulama alanı bulacağı, bilerek kötü hareket veya kusurun saptandığı ve taşıyan ile alt taşıyanın sorumluluğunun belirlendiği, davalı-karşı davacı taşıtanın ödediği gecikme cezası olan 72.000,00 euro’dan taşıyan davacının sorumlu tutulmasının gerektiği, bilirkişilerin 21.04.2021 tarihli aksi yöndeki düşüncelerinin dosyadaki bilgi ve belgeler, sözleşme hükümleri ve CMR Konvansiyonu hükümlerine göre uyarlı görülmediği; 8.000,00 euro ödeme dekontu örneğinin dosyada olduğu; davalı-karşı davacının zamanaşımı def’inde bulunduğu, iş bu davanın CMR Konvansiyonu’nun 32/1. maddesinde öngörülen bir yıllık süre içinde 19.09.2018 tarihinde açıldığı; davalının karşı alacağını hem asıl davada, mahsup-takas def’i olarak ileri sürdüğü, hem de ayrı bir karşı dava konusu yaptığı, bu iki talebin aynı anda ileri sürdürülmesinin mümkün olmadığı, bu durumda asıl dosya davalısının karşı dava açmakla, asıl davadaki mahsup talebinden vazgeçmiş sayılacağı, bu sebeple asıl davanın sadece davacının alacağı yönünden sonuçlandırılmasının gerektiği; asıl davada bakiye 80.000,00 euronun ödenmediğinin sabit olduğu, bu sebeple davacının 80.000,00 euroluk talebinde haklı bulunduğu, asıl alacağa dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesinin gerektiği; karşı davada, davalı-karşı davacının 72.000,00 euro bedelli ödeme nedeniyle sorumlu olduğu, ancak taşıtan karşı davacının 8.000,00 euro ödemiş ise de davacı … ile alt taşıyıcı arasındaki sözleşme hükümleri gereğince ödenmesi gereken tutar olup olmadığı hususunun tartışmalı bulunduğu, davacının ödemenin sözleşmeye uygun olmadığını iddia ettiği, bir an için davalı-karşı davacının geç teslimi önlemek amacıyla ödeme yaptığı kabul edilse bile, gecikme cezasını zaten aldığının belirgin olduğu, bu durumda alt taşıyana yapılan 8.000,00 euro ödeme ‘nedensiz’ kalacağından dolayı yapılan ödemenin karşı davalı taşıyandan talep edilmesinde haklılık bulunmadığı, bu talebin sebepsiz zenginleşme çerçevesinde alt taşıyıcıdan talep olunmasının gerektiği gerekçesiyle, asıl dava yönünden davanın kabulü ile, 80.000,00 euro asıl alacağa 19.09.2018 dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince euro cinsinden yabancı para borcuna Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karşı dava yönünden gecikme cezası istemi bakımından davanın kabulü ile, 72.000,00 euro alacağın 25.10.2018 karşı dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesi gereğince euro cinsinden yabancı para borcuna Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 8.000,00-euro ödeme istemi bakımından davanın reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki taşıma sözleşmesi nedeniyle davacının bakiye 80.000,00 euro alacağı, karşı davacının ise takas-mahsup defi olarak davacıya karşı ileri sürebileceği 80.000,00 euro alacağı bulunduğu, ne var ki davalı-karşı davacının, bir taraftan alacaklarının asıl davada takas mahsubunu talep ederken diğer yandan da karşı davada aynı alacağın tahsilini istediği, aynı alacağın hem takas mahsubunun hem de tahsilinin istenebilmesinin mümkün olmadığı, bu durumda, önce karşı davada talep edilebilecek tutarın asıl davada davacı alacağından takas mahsubu, bakiye bir alacak kalırsa, bu meblağın karşı davada tahsiline karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, asıl davanın davanın reddine, karşı davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiş, karar, asıl davada davacı-karşı davada davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.